Bir İsyanın Kodları

 

Milliyetçilik akımının imparatorlukları yıkıp geçtiği bir yüzyıla sahne oldu 19. asır. Dünya üzerindeki tüm imparatorluklar gibi Osmanlı da bu yıkımlardan nasibini aldı. 6 asır boyunca dünya hâkimiyeti kurmuş bir imparatorluğun parçalanması diğer imparatorluklara nazaran hem daha etkili hem de daha zor oldu. Osmanlı’nın dağılma sürecinin hızlanması özellikle birinci dünya savaşında tarafsız kalamayıp Almanya’nın yanında yer aldığını ilan etmesiyle birlikte hızlandı.

 

1. Dünya Savaşı’nın kısa sürede Avrupa’da bir siper savaşına dönüşmesi, Almanya’nın Osmanlı üzerinden hamle yapmasını da beraberinde getirdi. Almanya hayranı paşalarının tarafgirliğinde savaşa giren ve ‘cihat’ ilan ederek İngiltere’yi özellikle Müslümanların yaşadığı sömürge noktalarında zor durumda bırakmak isteyen Osmanlı, tahmin etmediği bir boyutta İngiltere’nin karşı hamlesiyle yüz yüze kalmıştı. Özellikle Arapların çoğunlukta olduğu topraklarda İngilizlerle baş başa kalan Osmanlı, İngiliz siyasi manevralarına ve ajanlarına yenik düştü. Padişahın ‘cihat’ kararını dikkate almayan ve bağımsızlık fırsatı için gelişmeleri dikkatle takip eden Mekke Emiri Şerif Hüseyin İngiltere’nin desteğini alarak Arabistan’da Osmanlı’ya isyan bayrağını açtı.Bu isyanın İngiltere tarafından desteklenmesini sadece 1. Dünya savaşını kazanmak için oluşturulmuş bir manevra olarak değerlendirmek resmin bütününü görememektir. İngiltere’nin bölgedeki uzun vadeli planlarını gerçekleştirmek için bu isyan bir başlangıçtı. Durum İngiltere’ye bağımlı küçük, birbirinden kopuk prenslikler ve aynı zamanda bir Yahudi Devletinin kurulması için önemli bir fırsattı. İngilizlerin sinsi taktikleri ile kısa zamanda Arap Yarımadasında ‘Osmanlı Düşmanlığı’ bir moda haline getirildi. İttihat ve Terakki’nin devlet yönetimindeki tesir ve politikaları da bölgedeki yapay İngiliz tezini kuvvetlendirdi. İsyanları kayıplar, kayıpları parçalanma ve Osmanlı’dan kopmalar takip etti.

 

Bülent Özdemir ve Erdal Irkıçatal imzasıyla yayınlanan ‘İngiliz Arap Büro Raporlarında Arap Ayaklanması BİR İSYANIN KODLARI’ isimli akademik çalışma, İngiltere ve Türkiye arasında 1914’te başlayan savaştan, Haziran 1916’da gerçekleşen Mekke Şerifi’nin isyanına kadar geçen süredeki tarihî dökümanların bir özeti. Eserde 1. Dünya savaşı yıllarında İngiltere’nin Kahire İstihbarat Dairesine bağlı olarak çalışan Arap Büro’nun elinde bulunan dokümanlar ışığında İngiltere’nin gözünden Mekke Şerifi’nin nasıl, neden ve hangi şartlarda Osmanlı İmparatorluğu’na isyan ettiğinin özetini okumak mümkün. Bir İsyanın Kodları aynı zamanda dünyanın Orta Doğusu’nda bugün meydana gelen olayların hangi temeller üzerinde cereyan ettiğini ortaya koyan bir eser.

 

FavoriteLoading Bu yazıyı Favorilerime ekle

BENZER YAZILAR

Yorum Yapın

*

Önceki yazıyı okuyun:
Teravih Tefsirleri 1433-15

Araf Suresi 59-72. Ayetler. Peygamberlerin sayıları Kuran-ı Kerim'de isimleri sayılan peygamberlerin özellikleri. Hz. Nuh'un öne çıkan özelliği nedir? Ömrü? Peygamberlik...

Kapat